Sàn giao dịch phi tập trung ngày các phát triển, nhưng để lộ ra giới hạn từ nhu cầu dùng lớn

Sàn giao dịch phi tập trung ngày các phát triển, nhưng để lộ ra giới hạn từ nhu cầu dùng lớn

Sự tăng trưởng của các sàn giao dịch phi tập trung trong năm 2020 là vô cùng ấn tượng, nhưng xuất hiện một rào cản lớn với công nghệ hiện tại.

Sàn giao dịch phi tập trung, hay DEX, đã trở nên ngày càng phổ biến kể từ đầu năm 2020, với việc cả số user và khối lượng giao dịch tăng chóng mặt. Hiện tại các sàn này được điều khiển bởi các “nhà tạo lập thị trường tự động” hay AMM.

Về cơ bản, các sàn giao dịch đã từ bỏ các sổ lệnh truyền thống và cách đặt lệnh theo giá cụ thể. Thay vào đó, mức giá của một tài sản được xác định bằng công thức phụ thuộc vào tỷ trọng tương đối của tài sản đó trong những liquidity pool. Khi một user thực hiện giao dịch, số dư của tài sản sẽ bị thay đổi trong pool và kết quả khiến giá giảm hoặc tăng nhẹ. Cơ chế này giúp AMM theo dõi chuyển động giá của thị trường.

Bancor là cái tên đầu tiên sử dụng AMM, rất nhiều sàn khác như Uniswap, Balancer, Mooniswap và Curve cũng xây dựng hệ thống tương tự ngay sau đó. Yield farming và cơn sốt tài chính phi tập trung bùng nổ đã thúc đẩy khối lượng giao dịch hàng ngày lên tới $400 triệu.

Khối lượng giao dịch hàng ngày trên các sàn giao dịch phi tập trung
Khối lượng giao dịch hàng ngày trên các sàn giao dịch phi tập trung (Nguồn: DuneAnalytics)

Matthew Finestone, đứng đầu bộ phận phát triển kinh doanh tại sàn phi tập trung Loopring, chia sẻ với Cointelegraph rằng AMM “tạo ra được market fit” – một thuật ngữ áp dụng cho các startups muốn thu hút sự chú ý. Nhưng phiên bản hiện tại của DEXs phát sinh ra nhiều vấn đề có thể tạo ra giới hạn về quy mô của thị trường.

Hiệu suất on-chain và thị trường mục tiêu

Các DEX chạy trên nền tảng Ethereum hiện là một trong những nơi tiêu thụ gas nhiều nhất trên blockchain, góp phần khiến phí gas tăng lên trên mức 250 gwei, trong khi nó chỉ ở mức 2 gwei lúc thị trường yên ắng.

Phí gas tăng chóng mặt cho thấy khối lượng giao dịch hiện tại đang sắp đạt mức tối đa DEX có thể xử lý mà không hoàn toàn loại trừ các user trung bình. Sự phát triển của AMM là kết quả trực tiếp đến từ sự chậm trễ của Ethereum, như Finestone chia sẻ:

“AMM tìm ra cách giải quyết hiệu quả việc đặt lệnh trên Ethereum mà những nhà tạo lập thị trường thông thường không thể làm được đủ nhanh và chính xác”

Nhưng khi các vấn đề này có thể được giải quyết với quy mô on-chain lớn hơn, Paolo Ardoino, giám đốc công nghệ tại sàn Bitfinex, cho Cointelegraph biết xử lý on-chain không bao giờ có thể cạnh tranh với những bộ máy khớp lệnh tập trung:

“Giải pháp hiện tại của các sàn giao dịch phi tập trung, thậm chí nếu Ethereum phá triển thành Ethereum 2.0 và tốc độ giao dịch tăng, cứ cho là 10.000 giao dịch mỗi giây, vẫn sẽ chậm hơn nhiều so với một sàn giao dịch tập trung duy nhất.”

Giải thích rõ hơn, Ardoino bổ sung rằng vấn đề là việc xử lý on-chain “chỉ là tốc độ ánh sáng.” Khi các node trong mạng lưới cùng đồng ý xác thực một khối, không cải tiến nào có thể vượt qua hiệu suất đã được định sẵn, ví dụ như hệ thống giao dịch tập trung tại những trung tâm giữ liệu của sàn giao dịch. Sự giới hạn này có thể là trở ngại đáng kể cho các trader chuyên nghiệp, đặc biệt các công ty giao dịch tần suất lớn.

Dan Matuszewski, đồng sáng lập công ty giao dịch CMS Holdings, chia sẻ trên Twitter trải nghiệm của ông khi sử dụng DEX:

“Trải nghiệm ban đầu thật tệ, không có cách nào bạn có thể thuyết phục tôi rằng nó không tệ, tôi sẽ không sử dụng.”

Chi tiết hơn, ông cho biết DEX rất đắt đỏ và những điều khoản giao dịch thực sự không rõ ràng cho đến khi lệnh được khớp. “Tôi đã có thể phải trả 5% spread và gần như không hiểu tại sao,” ông bổ sung, mặc dù ông cho biết ở thời điểm hiện tại, đó “không phải vấn đề quá lớn”. Tốc độ xử lý giao dịch chậm mới chính là vấn đề lớn nhất đối với ông.

Tuy nhiên, Matuszewski cho biết rằng DEX hiện tại không phù hợp với các nhà giao dịch chuyên nghiệp. “Nó phù hợp cho các trader nhỏ lẻ muốn lướt sóng”.

Một vấn đề khác là việc đặt lệnh trước. Bởi vì tính tự nhiên hoàn toàn minh bạch của blockchain, những con bot đặt lệnh trước tồn tại để đặt những lệnh thuận lợi vào khoảng trống giữa việc gửi giao dịch và đưa nó vào một khối. Trong khi điều này thường được sử dụng cho việc kinh doanh chênh lệch giá, cách tiếp cận này cũng có thể được dùng để tận dụng những chuyển động thị trường tiếp theo.

Tháng 11 năm 2019, một nghiên cứu tại Cryptoeconomic Systems phân tích hiệu quả quả Uniswap như một nguồn cấp dữ liệu giá. Trong khi kết luận gần như rất tích cực, các nhà nghiên cứu tin vào các đại lý kinh doanh chênh lệch giá, những người được thúc đẩy bởi lợi nhuận để đưa giá của nó phù hợp với phần còn lại của thị trường. Mikhail Melnik, nhà phát triển tại công ty tổng hợp DEX 1inch, chia sẻ với Cointelegraph: “Các AMM sẽ hoàn toàn không hiệu quả nếu không có những nhà kinh doanh chênh lệch giá, vì nó được sử dụng như một cơ chế thiết lập giá.”

Do vậy, các DEX phổ biến nhất hiện nay không thể hữu dụng nếu thiếu sự xuất hiện của những thị trường hoạt động dựa trên sổ lệnh, phần lớn là tập trung. Hơn nữa, cơ chế kinh doanh chênh lệch giá có thể gây nên tổn thất tạm thời, bòn rút phần lợi nhuận đáng kể từ những nhà cung cấp thanh khoản.

Cách khắc phục

Một vài vấn đề của các sàn giao dịch sử dụng AMM có thể được giải quyết mà không cần thay đổi nền tảng cơ bản. Giải pháp khắc phục những tổn thất tạm thời hiện đã được triển khai bởi Bancor V2 và Mooniswap, sàn DEX được phát triển bởi 1inch. Cả hai đều cố gắng giới hạn lợi nhuận của những nhà kinh doanh chênh lệch giá, với việc sử dụng nguồn cấp dữ liệu giá và sau đó dùng số dư ảo làm trơn tru các dao động giá trong khung thời gian 5 phút. Dựa theo 1inch, giải pháp này đã khiến tình trạng đặt lệnh trước trở nên bất khả thi.

Về hiệu suất, sáng lập Uniswap, Hayden Adams, nhận định sự khởi chạy hợp đồng thông minh Optimistic Rollups (ETH 2.0) trên mạng lưới Ethereum là một cách để cải thiện throughput. Giải pháp lớp-thứ-hai có thể tạo ra một môi trường nơi các hợp đồng thông minh có thể được thực thi bên ngoài blockchain. Uniswap sau đó có thể được triển khai trong môi trường này mà không cần thay đổi nhiều code lập trình.

Tuy nhiên, một vài người tuyên bố Optimistic Rollups có thể làm vấn đề đặt lệnh trước trở nên tệ hơn, với việc chỉ cho phép người điều hành nhìn trước được giao dịch. Điều này cơ bản sẽ phá vỡ mục tiêu tối thiểu hóa nhu cầu phụ thuộc vào các nhà điều hành, đó là đặc quyền cơ bản của giải pháp lớp-thứ-hai.

Hiện có rất ít giải pháp có thể xử lý được những vấn đề khả dụng mà Matuszewski đưa ra, mặc dù thanh khoản cao hơn và các công cụ chuyên dụng có thể giúp các sàn giao dịch này ít tốn kém và trở nên tuyệt đối hơn. Tuy nhiên, thiếu sót trong việc thiết lập giá chính xác nhiều khả năng vẫn tồn tại. Melnik đưa ra một giải pháp:

“Có thể một vài thiết kế AMM sử dụng nguồn cấp dữ liệu cho mục tiêu thiết lập giá, nhưng theo quan điểm của tôi, sử dụng nguồn cấp dữ liệu sẽ càng làm trầm trọng thêm vấn đề đặt lệnh trước.”

Tuy nhiên, điều này sẽ không xóa bỏ sự phụ thuộc vào các bộ máy trên sàn giao dịch truyền thống.

Không lưu ký sẽ là cải tiến tiếp theo

Dựa theo Ardoino, “Giải pháp luôn nằm ở sự kết hợp.” Theo nhận định của ông, tương lai của các sàn giao dịch phi tập trung sẽ đề cao vào lưu ký và thanh toán on-chain – hành động cập nhật tài khoản của hai bên trong một giao dịch. Nhưng việc thanh toán và khớp lệnh thực sự, sẽ không được hoàn thành trên on-chain, ông bổ sung:

“Bạn có thể có những bộ máy khớp lệnh với mã nguồn mở không phải on-chain nhưng đang chạy trên hàng ngàn node khác và chúng có những sổ lệnh riêng, tập hợp lại và tạo ra sổ lệnh lớn hơn.”

Cách tiếp cận như vậy sẽ duy trì việc lưu ký on-chain và giữ nguyên các bộ máy khớp lệnh off-chain (nhưng vẫn là peer-to-peer), giải quết vấn đề hiệu suất mà không làm mất đi tính phi tập trung. “Đây là sự phục hồi chúng ta cần hướng đến thay vì cố tạo ra mọi thứ trên một blockchain duy nhất”, Ardoino kết luận. Mặc dù bộ máy khớp lệnh không phải là ngang hàng (peer-to-peer), những giải pháp như thế này đã được triển khai trên các nền tảng như Loopring hay DeversFi.

Loopring hoạt động dựa trên zkRollups, một công nghệ lớp-thứ-hai trong đó khối lượng công việc sẽ được trút bớt cho các nhà điều hành, những người phải đệ trình những bằng chứng chứng minh sự thay đổi là hợp lệ. Trong giải pháp cụ thể của Loopring, dữ liệu được trình lên mainnet trong một file bat được giải nén. Finestone khẳng định rằng điều này khiến nó trở thành “một sàn giao dịch tập trung nhưng cơ bản không thể làm điều gì xấu xa hay đánh cắp tiền của user.”

Tuy nhiên, điều này mang đến những giới hạn cho sàn, dựa theo Finestone, Loopring có thể xử lý 2.100 giao dịch mỗi giây. Trong khi con số này hơn nhiều các sàn DEX on-chain, nó vẫn thấp hơn so với một sàn giao dịch tập trung hoàn toàn. DeversFi có hiệu suất tốt hơn với 9.000 giao dịch, nhưng dữ liệu được lưu trữ off-chain. Cả hai sàn đều không có dịch vụ lưu ký, trong trường hợp của DeversiFi, user sẽ phải tin tưởng vào ủy ban thay vì dữ liệu blockchain để lấy lại tiền gửi của họ.

Anton Bukov, giám đốc công nghệ của 1inch, chỉ ra những giải pháp tương đương như zkSync để chống lại độ trễ và hiệu suất kém. Tất cả các hệ thống lớp-thứ-hai vẫn đang trong thời kỳ trứng nước, và nhiều khả năng throughput có thể được cải thiện trong tương lai. Bộ máy khớp lệnh không phải nút thắt trong trường hợp này, như Finestone tiết lộ rằng user của Loopring sử dụng các nhà cung cấp điện toán đám mây thông thường như Amazon Web Services hay Google Cloud Platform. Một số DEX được đề xuất như Serum và Vega vẫn thực hiện khớp lệnh on-chain, nhưng họ sử dụng những blockchain hiệu suất cao.

Các sàn phi tập trung có thể trở thành tiêu chuẩn?

Với trường hợp thiết lập giá cơ bản của AMM, chúng không thể trở thành điểm giao dịch chính thức cho thị trường. Xử lý on-chain hiện là nút thắt lớn nhất, nhưng thậm chí sự cải thiện lớn trong quy mô có vẻ như cũng là không đủ đối với các trader.

Các sàn giao dịch tập trung nhưng không hỗ trợ lưu ký cải thiện rất nhiều vấn đề của các DEX hiện nay, nhưng cho đến lúc này, có vẻ như sự thiếu hiệu suất khiến nó vẫn không thể thay thế các sàn giao dịch tập trung hoàn toàn. Trên lý thuyết họ cũng có thể đặt lệnh trước user, tương tự với các sàn tập trung ở điểm đó, như Finestone chia sẻ. So với Optimistic Rollups, các nhà điều hành thường cũng chính là sàn giao dịch, do đó khuyến khích họ không thực hiện các hành vi đánh cắp.

Finestone cũng tin rằng các sàn giao dịch tập trung sẽ luôn luôn hữu dụng, “chủ yếu dành cho những ai muốn sở hữu tài sản theo cách ‘kế thừa’, cũng như bất cứ nơi nào tiền pháp định được kết nối phổ biến”. Theo ông, trạng thái cuối cùng của DEX sẽ là thực thi được hai phần ba tổng khối lượng giao dịch. Do vậy, rất có thể sự đa dạng trong các sàn giao dịch tập trung và phi tập trung có thể lấp đầy các ngách riêng khi lĩnh vực này càng trở nên phát triển.

Theo Cointelegraph

Thu nhập của thợ đào Ethereum tăng 60% chỉ trong một tháng, dựa theo dữ liệu từ pool đào Ethereum Sparkpool. Sự tăng trưởng này...

Bây giờ bạn đã thiết lập được 1 ví Bitcoin và sẵn sàng thực hiện giao dịch đầu tiên của mình, hãy cùng xem các...

Ngày nay, hầu hết các phương thức để mua Bitcoin sẵn có đều cung cấp cả dịch vụ bán. Chỉ có một ngoại lệ duy...

Trước khi nắm giữ bất kỳ bitcoin nào, bạn cần một nơi nào đó để lưu trữ nó. Giống như trong thế giới thực, bạn...